فرمود : بلكه چهار حجّ ، و پيوسته او تعجّب مىكرد و حضرت زياده مىكرد و تا آن كه فرمود : نود حجّ از حجّهاى من كه با هر حجّى عمره بوده باشد . « 1 » و شيخ مفيد و طبرسى و ابن قولويه و ابن بابويه - رضوان اللّه عليهم - به سندهاى معتبره از اصبغ بن نباته و غيره روايت كرده‌اند كه روزى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام بر منبر كوفه خطبه مىخواند و مىفرمود كه از من بپرسيد آنچه خواهيد پيش از آن كه مرا نيابيد ، پس به خدا سوگند كه هر چه سؤال كنيد از خبرهاى گذشته و آينده البتّه به آن شما را خبر مىدهم . پس سعد بن « 2 » ابى وقّاص « 3 » برخاست و گفت : يا امير المؤمنين ! خبر ده مرا كه در سر و ريش من چند مو هست ؟ حضرت فرمود كه : خليل من رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خبر داد كه تو اين سؤال از من خواهى كرد ، و خبر داد او مرا كه چند مو در سر و ريش تو هست ، و خبر داد كه در بن هر مويى از تو شيطانى هست كه تو را گمراه مىكند ، و در خانهء تو فرزندى هست كه فرزند من حسين را شهيد خواهد كرد ، و اگر خبر دهم عدد موهاى تو را تصديق من نخواهى كرد ، و ليكن به آن خبرى كه گفتم حقيقت گفتار من ظاهر خواهد شد . و در آن وقت عمر بن سعد كودكى بود و تازه به رفتار آمده بود لعنة اللّه عليه « 4 » ( در

--> ( 1 ) بحار الانوار ، ج 44 ، ص 260 ؛ كامل الزيارات ، باب 22 ، ح 1 . ( 2 ) و ظاهر اين است كه اين مكالمه در كوفه واقع شده در زمان خلافت ظاهرى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام ، و بنابراين عمر بن سعد در كربلا تقريبا بيست و پنج سال داشت شش سال از عمر نحسش گذشته بود ، پس آنچه از كتب غير معتبره وارد شده كه ابن سعد در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بوده بىاصل است ، و اگر بعضى از علماى عامه ولادت او را در روز كشته شدن عمر نوشته‌اند شايد اشتباه بر ناقل شده و مراد روز كشته شدن عثمان باشد . و مناسب لفظ يحبو و يدرج در اين روايت معتبر هم همين است . و بر فرض اگر درست باشد عمر سعد در كربلا سى و هفت‌ساله تقريبا بوده ، به هر حال آنچه در السنهء عوام مشهور است كه از عمر سعد به « ريش سفيد » صحراى كربلا تعبير مىكنند بىمأخذ است . و اللّه العالم مؤلف رحمة اللّه . بيايد در حاشيهء ص 759 چيزى كه متعلق به اينجا است ، مراجعه شود . ( 3 ) به مطالب مقصد سوم مراجعه شود در وقايع روز عاشورا . ( 4 ) امالى صدوق ، مجلس 28 ، رقم 1 ؛ بحار الانوار ، ج 44 ، ص 256 .